To jedna z najbardziej wstrząsających historii drogowych ostatnich dni. Pięciu nastolatków zginęło po tym, jak BMW, którym jechali, znalazło się na niewłaściwej jezdni irlandzkiej autostrady M9 i czołowo zderzyło się z samochodem niewinnej rodziny. Cztery osoby z drugiego pojazdu zostały ciężko ranne.
 

Wokół tragedii pojawiły się jednak pytania o działania policji, niebezpieczną jazdę dla popularności w mediach społecznościowych, tzw. „Lucky Dip” oraz to, czy do tragedii można było nie dopuścić.

Co jest faktem, a co tylko medialnymi doniesieniami?

3:00 nad ranem. BMW jedzie pod prąd

Do tragedii doszło w niedzielę 16 sierpnia około godziny 3:00 nad ranem na autostradzie M9 w hrabstwie Kildare, w pobliżu Moone, pomiędzy Junction 3 i Junction 4.

Według irlandzkiej policji An Garda Síochána BMW poruszało się w kierunku południowym po jezdni przeznaczonej dla ruchu jadącego na północ.

Doszło do czołowego zderzenia z Hyundaiem, którym podróżowała czteroosobowa rodzina.

Pięciu nastolatków znajdujących się w BMW zginęło.

Cztery osoby z Hyundaia zostały przewiezione do szpitali. Wśród poszkodowanych był również siedmioletni chłopiec.

Oficjalny komunikat Garda potwierdza, że śledztwo dotyczące wszystkich okoliczności wypadku nadal trwa.

Rodzina jechała na lotnisko

Według informacji przekazywanych przez irlandzkie media rodzina znajdowała się w drodze na Dublin Airport, skąd miała udać się na uroczystość rodzinną w Wielkiej Brytanii.

Ich podróż zakończyła się w jednej chwili.

To właśnie ten element tragedii szczególnie mocno poruszył opinię publiczną: jedna rodzina, jadąca prawidłowo autostradą, znalazła się na drodze samochodu poruszającego się w przeciwnym kierunku.

Stan poszkodowanych był bardzo poważny. Dwie kobiety pozostawały w stanie krytycznym, a pozostałe osoby, w tym dziecko, były ciężko ranne.

Najbardziej kontrowersyjny wątek: policja wiedziała o BMW

I tutaj zaczyna się druga część tej historii.

Według informacji przekazanych przez Garda Representative Association (GRA), BMW wcześniej nie zatrzymało się na polecenie policji.

Przedstawiciel związku zawodowego Garda powiedział mediom, że funkcjonariusze otrzymali polecenie, aby nie podejmować pościgu za pojazdem.

Według relacji przedstawiciela GRA taka decyzja miała być związana z bezpieczeństwem i obowiązującymi zasadami dotyczącymi pościgów.

To bardzo ważne rozróżnienie:

nie jest prawdą, że policja po prostu „patrzyła, jak samochód jedzie pod prąd”.

Jednocześnie pojawiają się informacje, że funkcjonariusze mieli kontakt z BMW wcześniej, a samochód następnie wjechał na autostradę i znalazł się na niewłaściwej jezdni.

„Irish Times” podał, że patrol Garda miał około godziny 2:00 próbować zatrzymać pojazd w Athy, po czym kierowca miał odjechać. Według tej relacji policja nie prowadziła pościgu w chwili późniejszej katastrofy.

Dlaczego policja nie ruszyła w pościg?

To właśnie ustalić ma niezależne dochodzenie.

Sprawa została przekazana do Fiosrú, irlandzkiego organu nadzorującego działania policji.

Komisarz Garda Justin Kelly oficjalnie potwierdził, że z powodu przekazania sprawy do Fiosrú nie może ujawnić wszystkich szczegółów.

Jednocześnie podkreślił, że Garda musi podczas takich zdarzeń brać pod uwagę bezpieczeństwo wszystkich użytkowników dróg.

To oznacza, że na tym etapie nie można uczciwie stwierdzić, że decyzja policji była błędem, ani że pościg na pewno uratowałby życie czterech osób.

Tego po prostu jeszcze nie wiemy.

I właśnie dlatego tak ważne jest dochodzenie Fiosrú.

Garda nie miała odpowiedniego szkolenia do pościgów?

To kolejny niezwykle ważny element całej sprawy.

Przedstawiciel GRA powiedział, że funkcjonariusze Garda nie mieli dotychczas formalnego, specjalistycznego szkolenia w zakresie pościgów samochodowych.

Po tragedii minister sprawiedliwości Irlandii Jim O'Callaghan zapowiedział rozpoczęcie specjalistycznego szkolenia funkcjonariuszy.

Według informacji przekazanych po wypadku instruktorzy Garda mają przechodzić szkolenie w Wielkiej Brytanii, a następnie przekazywać wiedzę kolejnym funkcjonariuszom.

Rząd rozważa również stworzenie nowego przestępstwa polegającego na celowym prowadzeniu samochodu pod prąd na autostradzie.

To pokazuje, że tragedia na M9 może doprowadzić do realnych zmian w irlandzkim systemie bezpieczeństwa drogowego.

„Lucky Dip” – niebezpieczna moda z mediów społecznościowych

Jeszcze bardziej niepokojący jest wątek mediów społecznościowych.

Irlandzkie władze oraz policja od pewnego czasu zwracają uwagę na grupy młodych ludzi publikujących nagrania z:

• kradzieży samochodów,

• ekstremalnej i niebezpiecznej jazdy,

• ucieczek przed policją,

• jazdy z bardzo dużą prędkością,

• jazdy pod prąd,

• zakrywania twarzy kominiarkami,

• oraz prowokowania funkcjonariuszy.

Zjawisko określane jest w irlandzkich mediach jako „Lucky Dip”.

Według doniesień część młodych kierowców rywalizuje między sobą o popularność w internecie.

Nie chodzi już więc tylko o kradzież samochodu czy zwykłe „szaleństwo młodych ludzi”.

W niektórych przypadkach zachowanie ma być wręcz filmowane i publikowane po to, aby zdobywać wyświetlenia, lajki i status w grupie.

Sam komisarz Garda Justin Kelly powiedział, że istnieją przypadki, w których ludzie jeżdżą pod prąd autostrad właśnie dla zdobycia popularności w mediach społecznościowych.

Czy pięciu nastolatków nagrywało swoją ostatnią jazdę?

Tutaj trzeba zachować szczególną ostrożność.

W internecie pojawiły się nagrania, które miały przedstawiać ostatnią jazdę grupy młodych ludzi, a nawet pościg policyjny.

Media społecznościowe bardzo szybko zaczęły przedstawiać je jako „ostatnie nagranie pięciu nastolatków przed śmiercią”.

Problem polega na tym, że nie zostało oficjalnie potwierdzone, że nagranie rzeczywiście pochodzi z tej konkretnej nocy i przedstawia ostatnie minuty przed katastrofą.

Policja analizuje materiały publikowane w internecie, aby ustalić ich pochodzenie i związek z wydarzeniem.

Dlatego nie powinno się pisać:

„Nastolatkowie nagrywali swoją ostatnią jazdę na TikToku.”

„Policja bada nagrania publikowane w mediach społecznościowych, które mogą mieć związek z niebezpieczną jazdą i wydarzeniami poprzedzającymi katastrofę.”

To zasadnicza różnica między informacją a sensacją.

Czy BMW było kradzione?

Początkowo pojawiły się informacje, że samochód mógł być kradziony.

Późniejsze doniesienia irlandzkich mediów wskazują jednak, że BMW nie było formalnie zgłoszone jako skradzione.

Według „Irish Times” Garda uważa, że samochód został wcześniej kupiony, a następnie trafił w ręce osób związanych z grupą młodych ludzi.

To również pokazuje, dlaczego warto poczekać na zakończenie śledztwa, zamiast powtarzać pierwsze informacje pojawiające się w mediach.

Kim byli chłopcy?

Ofiary miały od 15 do 18 lat.

Lokalne media podały ich nazwiska:

Joey Carthy – 15 lat
Alex McCarthy – 16 lat
Jack Kennedy – 17 lat
Kamil Pustkowski – 17 lat
Jeremy O'Brien – 18 lat

W kolejnych dniach pojawiły się także informacje o wcześniejszych kontaktach niektórych z nich z policją oraz podejrzeniach dotyczących kradzieży samochodów i innych przestępstw.

Tu również potrzebna jest ostrożność.

Podejrzenie popełnienia przestępstwa nie jest tym samym co prawomocne skazanie.

Nie należy więc przedstawiać wszystkich medialnych doniesień dotyczących przeszłości nastolatków jako udowodnionych faktów.

Czy to był „gang”?

Media używają określeń takich jak „gang”, „joyriding gang” czy „Lucky Dip gang”.

Policja rzeczywiście bada związki pomiędzy niektórymi zmarłymi a szerszym środowiskiem młodych ludzi znanym funkcjonariuszom.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że istniała formalna organizacja przestępcza, której wszyscy byli członkami.

Dlatego najbezpieczniej mówić o grupie młodych ludzi powiązanych według doniesień z niebezpieczną jazdą i kradzieżami samochodów, a nie przedstawiać określenie „gang” jako oficjalnie potwierdzony status prawny.

TikTok znalazł się pod lupą

Tragedia wywołała również debatę na temat odpowiedzialności platform społecznościowych.

Irlandzcy parlamentarzyści wezwali przedstawicieli TikToka do wyjaśnienia, w jaki sposób platforma radzi sobie z materiałami promującymi nielegalną i niebezpieczną jazdę.

Irlandzki regulator mediów również zainteresował się sprawą.

Problem jest szerszy niż jeden wypadek.

Jeżeli młody człowiek widzi w internecie setki filmów, na których kradzież samochodu, ucieczka przed policją czy jazda pod prąd są przedstawiane jako rozrywka i sposób zdobywania popularności, granica pomiędzy „zabawą” a realnym zagrożeniem życia może zostać bardzo łatwo przekroczona.

Reuters poinformował, że irlandzki parlament wezwał TikToka do wyjaśnień w sprawie moderowania takich treści.

Najważniejsze pytanie: czy tej tragedii można było uniknąć?

Na dziś nie znamy odpowiedzi.

I właśnie dlatego prowadzone są dwa bardzo ważne wątki dochodzenia:

1. Co dokładnie zrobił kierowca BMW i dlaczego zdecydował się jechać pod prąd autostrady?

2. Co dokładnie wiedziała Garda i jakie decyzje podjęli funkcjonariusze przed katastrofą?

Do tego dochodzi trzeci problem:

czy media społecznościowe przyczyniły się do powstania kultury, w której ekstremalnie niebezpieczna jazda staje się sposobem na zdobycie popularności?

Na pierwsze pytanie odpowiedź będzie musiało przynieść śledztwo dotyczące wypadku.

Na drugie – dochodzenie Fiosrú.

Na trzecie odpowiedź będą musiały znaleźć zarówno władze, policja, jak i same platformy internetowe.

Jedna tragedia, która może zmienić irlandzkie prawo

Śmierć pięciu nastolatków i ciężkie obrażenia niewinnej rodziny już doprowadziły do zapowiedzi zmian.

Irlandia chce wprowadzić specjalistyczne szkolenia dla Garda w zakresie pościgów samochodowych, rozważa nowe przepisy dotyczące jazdy pod prąd oraz zwiększa presję na platformy społecznościowe.

To jednak nie zmienia najważniejszego faktu.

Cztery osoby, które tej nocy po prostu jechały autostradą, znalazły się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwym czasie.

Pięciu młodych ludzi również straciło życie.

Bez względu na to, co ustalą śledczy w sprawie ich wcześniejszego zachowania, nagrań czy kontaktów z policją, ta tragedia pokazuje jedną rzecz wyjątkowo brutalnie:

Autostrada nie jest miejscem na „wyzwania”, wyścigi, ucieczki przed policją ani zdobywanie lajków.

Jedna decyzja może zakończyć życie kilku osób w ciągu kilku sekund.

I właśnie dlatego w tej historii warto poczekać na fakty — zamiast pozwolić, aby internet napisał zakończenie za śledczych.

Źródła: An Garda Síochána, Sky News, The Irish Times, Reuters, ITV/UTV oraz irlandzkie media lokalne. Informacje niepotwierdzone przez śledczych zostały w artykule wyraźnie oznaczone jako doniesienia lub przedmiot dochodzenia.
Zdjęcia zostały opublikowane przez irlandzkie media na podstawie materiałów z mediów społecznościowych i RIP.ie.